Küresel petrol piyasasında talebin gerilemesi fiyat baskısını hafifletmeye yetmeyebilir. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) 14 Ekim’de yayımladığı rapor, özellikle motorin arzında yaşanan sıkıntının gelecek yıl da devam edebileceğini ortaya koydu.
Motorin arzındaki sıkıntı 2027’de de sürecek
Uluslararası Enerji Ajansı’nın ekim ayı Petrol Piyasası Raporu’na göre küresel motorin piyasasındaki daralma, yıl sonuna kadar beklenen rafineri üretimi artışına rağmen tamamen giderilemeyecek.
IEA, 2027’nin ilk çeyreğinde rafineri üretiminin artmasıyla motorin arzının talebi aşmasını bekliyor. Ancak bu toparlanmanın 2026 boyunca biriken stok açığını kapatmaya yetmeyeceğini belirtiyor.
Bu nedenle motorin piyasasındaki sıkışıklığın 2027’nin ilerleyen aylarına kadar devam edebileceği öngörülüyor.
Kurum, Orta Doğu’daki petrol ürünü ihracatının toparlanmasının bu süreçte belirleyici olacağını vurguluyor.
Rusya ve Orta Doğu’dan günlük 1,3 milyon varillik kayıp
Motorin piyasasındaki sorunun merkezinde rafineri üretimindeki aksamalar ve ihracat kayıpları bulunuyor.
IEA verilerine göre Rusya ve Orta Doğu’nun toplam net motorin ve gaz yağı ihracatı eylülde geçen yılın aynı dönemine kıyasla günlük 1,3 milyon varil azalarak 820 bin varile geriledi. Bu düşüş yüzde 60’ı aştı.
ABD ve Çin aynı dönemde ihracatlarını artırsa da ek sevkiyatlar Rusya ve Orta Doğu kaynaklı kayıpları karşılamaya yetmedi.
Özellikle Orta Doğu’daki rafineri faaliyetlerinin aksaması, Rusya’daki tesislerin saldırılar nedeniyle kapasite kaybetmesi ve Asya’da üretimin sınırlanması motorin arzını daralttı.
Küresel motorin ihracatı da eylülde geçen yılın aynı dönemine göre günlük yaklaşık 700 bin varil azaldı.
Petrol talebi 2,6 milyon varil azalacak
Rapordaki dikkat çekici noktalardan biri, motorin sıkıntısı devam ederken toplam petrol talebinin de gerilemesi.
IEA, dünya genelindeki günlük petrol talebinin 2026’da geçen yıla kıyasla 2,6 milyon varil azalarak 102,4 milyon varile düşmesini bekliyor.
Talepteki daralmanın yaklaşık dörtte birinin motorinden kaynaklanacağı tahmin ediliyor.
2027’de ise günlük petrol talebinin yeniden 2 milyon varil artması öngörülüyor. Buna rağmen küresel tüketimin 2025 seviyesinin altında kalması bekleniyor.
Arz tarafında da benzer bir dalgalanma öne çıkıyor. Küresel petrol arzının 2026’da günlük ortalama 5,8 milyon varil azalmasının ardından 2027’de 7,7 milyon varil toparlanacağı tahmin ediliyor.
Bu veriler, genel petrol arz ve talebindeki toparlanmanın motorin piyasasındaki sorunları aynı hızda çözmeyebileceğini gösteriyor.
Küresel petrol stoklarında 509 milyon varillik erime
IEA raporu, arz sıkıntısını ağırlaştıran bir başka gelişmeye daha dikkat çekiyor. Küresel olarak gözlemlenen petrol stokları, eylül sonu itibarıyla şubat sonundaki seviyenin 509 milyon varil altına geriledi.
Kara üzerindeki petrol stoklarının ise en az 2016’dan bu yana görülen en düşük düzeylere yakın seyrettiği belirtiliyor. Stokların azalması, yeni bir üretim kesintisi veya sevkiyat sorunu yaşandığında piyasaların kullanabileceği güvenlik tamponunu daraltıyor.
IEA’ya göre küresel rafinerilerde işlenen ham petrol miktarı ekimde günlük 81,3 milyon varile kadar geriledikten sonra yıl sonunda 84,6 milyon varile yükselebilir.
Ancak üretimin artması, yıl boyunca tüketilen stokların kısa sürede yeniden oluşturulacağı anlamına gelmiyor.
Türkiye’de motorin fiyatları için risk devam ediyor
Küresel motorin arzındaki sıkışıklık, Türkiye gibi petrol ve petrol ürünleri ithalatçısı ülkeler açısından da önem taşıyor.
Motorin yalnızca otomobillerde kullanılmıyor. Karayolu taşımacılığı, tarım, lojistik ve sanayideki faaliyetlerin önemli bir bölümünde temel yakıt olarak kullanılıyor.
Bu nedenle uluslararası motorin fiyatlarının yüksek seyretmesi, taşımacılık ve üretim maliyetleri üzerinden tüketici fiyatlarına da yansıyabiliyor.
IEA, motorin fiyatlarındaki olağanüstü yükselişlerin mal fiyatlarını artırdığını, reel gelirleri olumsuz etkilediğini ve enflasyon baskısını güçlendirdiğini belirtiyor.
Ancak rapor Türkiye’deki pompa fiyatları için belirli bir zam oranı veya tarih öngörmüyor. İç piyasadaki fiyatların seyri, uluslararası ürün fiyatlarının yanı sıra döviz kuru ve vergi uygulamalarına da bağlı.
Rapordan çıkan temel sonuç şu: Küresel petrol talebi azalsa ve ham petrol üretimi toparlansa bile motorin piyasasındaki arz açığı hemen kapanmayabilir. Bu nedenle motorin fiyatları üzerindeki baskı, 2027 yılında da gündemde kalabilir.
